راهنمای خارج کردن جسم خارجی از چشم

خارج کردن جسم خارجی از چشم یک فرایند فوری و اورژانسی است و به دلیل حساسیت بالایی که وجود دارد باید با دقت بسیار زیاد انجام شود. منظور از جسم خارجی، هر چیزی است که به طور طبیعی در چشم وجود ندارد و از خارج از بدن وارد چشم شده است. از یک ذره بسیار کوچک گرد و غبار گرفته تا یک تکه فلز را شامل می‌شود. اجسام خارجی می‌توانند بر قرنیه یا ملتحمه تأثیر بگذارند یا باعث عفونت یا از دست دادن بینایی شوند.

بنابراین، خارج کردن این اجسام خاص باید با استفاده از روش‌های مناسب برای جلوگیری از آسیب‌های احتمالی انجام شود. با ما همراه باشید تا در ادامه این مقاله، روش‌های خارج کردن اجسام خارجی از چشم، اقدامات اولیه، روش های درمانی خاص و راهکارهای پیشگیری را بررسی کنیم. هدف ما ارائه اطلاعات دقیق و کاربردی برای محافظت از سلامت چشمان شماست.

علائم وجود جسم خارجی در چشم

اجسام خارجی در چشم اغلب با چشم غیرمسلح هم قابل مشاهده هستند، اما گاهی اوقات جسم خارجی بسیار کوچک است و ممکن است زیر پلک گیر کند، که در این صورت فقط با معاینه چشم قابل مشاهده است. معمولا جسم خارجی می‌تواند در قسمت‌هایی مانند زیرپلک پایین و بالا، گوشه چشم یا اطراف داخلی آن گیر کند. اگر جسم خارجی در چشم شما گیر کرده باشد، علائم اولیه زیر را تجربه خواهید کرد:

• احساس درد چشم
• اشک‌ریزش بیش از حد
• احساس فشار یا ناراحتی
• قرمزی یا خونریزی چشم
• درد هنگام نگاه کردن به نور (فتوفوبیا)
• احساس اینکه چیزی در چشم شما است
• حساسیت شدید در قسمت‌های مختلف چشم

در صورت گیر کردن اجسام خارجی در چشم چه اقداماتی را انجام دهیم؟

• شستشوی کامل دست‌ ها

قبل ازلمس چشمانتان، ابتدا باید دست‌هایتان را تمیز بشویید. بسیاری از افراد این مرحله که مهم ترین است را فراموش می‌کنند زیرا می‌خواهند جسم خارجی را به سرعت خارج کنند، اما شستن و تمیز کردن کامل دست‌ها بسیار مهم است و خطر ورود باکتری‌ها و آلودگی به چشمانتان را کاهش می‌دهد.

• پلک بزنید تا اشک‌ خارج شود

مالش چشمان یک واکنش طبیعی برای افرادی است که چیزی در چشمانشان گیر کرده است، اما انجام چنین حرکاتی می‌تواند آسیب بیشتری ایجاد کند. بنابراین سعی کنید بدون دست زدن به چشمانتان چندین بار پشت سر هم پلک بزنید تا آلودگی یا جسم خارجی به همراه اشک از چشمتان خارج شود.

البته باید بررسی کنید اجسام خارجی قابل رویت هستند یا خیر. برای این منظور، در نور زیاد یا به کمک یک چراق قوه، به داخل چشم نگاه کنید. به بالا و پایین نگاه کنید و به گوشه‌های چشم نگاه کنید تا به طور دقیق متوجه شوید آیا جسم خارجی وجود دارد یا خیر. اگر نمی‌توانید چیزی ببینید، ممکن است در جایی از چشمتان گیر کرده باشد. به سمت بالا نگاه کنید سپس به آرامی به پایین نگاه کنید، مراقب باشید که به چشمتان فشار وارد نشود.

• از یک گوش پاک کن استفاده کنید

اگر جسم کوچکی مانند شن یا ذرات ریز را در چشم خود مشاهده کردید، می‌توانید گوش پاک کن را به آرامی داخل چشم خود روی جسم گذاشته و آن را خارج کنید. البته این کار باید با دقت بسیار زیاد انجام شود.

•  شستشوی تخصصی چشم‌ برای خارج کردن جسم خارجی

اگر کاپ مخصوص چشم دارید، از آن استفاده کنید. ابتدا، آن را بشویید و نگذارید چیزی وارد آن شود؛ آن را با دستان خود لمس نکنید. سپس تا نیمه آن را با قطره استریل چشم پر کنید، سپس آن را روی چشمان خود قرار دهید تا آنها را بشویید. اگر کاپ را کمی محکم نگه دارید، مایع بیرون نمی‌ریزد. سر خود را کمی به عقب خم کنید. چشمان خود را باز کنید، به بالا و پایین و اطراف نگاه کنید و اجازه دهید مایع تمام چشم شما را بشوید. برای شستشوی چشم در منزل به نکات زیر توجه داشته باشید:

1. می‌توانید به مدت حداقل 5 دقیقه این کار را انجام دهید، اما در موارد شدیدتر می‌توانید این کار را به مدت 15 دقیقه انجام دهید.
2. اجسام خارجی که در مرکز قرنیه گیر کرده‌اند را خودتان خارج نکنید زیرا این کار می‌تواند قرنیه را خراشیده و به چشم آسیب برساند.
3. در صورتی که نتوانستید در منزل به تنهایی چشم خود را شستشو دهید، می‌توانید به یک متخصص مراجعه کرده و به بهترین روش شستشوی چشم برای شما انجام شود.

• استفاده از قطره اشک مصنوعی

پس از خارج کردن جسم خارجی از چشم، استفاده از قطره اشک مصنوعی می‌تواند به تسکین سوزش و کاهش التهاب چشم کمک کند. شما می‌توانید قطره های اشک مصنوعی را بدون نسخه از داروخانه تهیه و استفاده نمایید.

چه زمانی باید به چشم پزشک مراجعه کنید؟

در برخی موارد، خارج کردن جسم خارجی از چشم در خانه امکان‌پذیر نیست و باید حتما به پزشک مراجعه کنید. در موارد زیر باید فوراً به پزشک مراجعه کرد:

• بینایی تار شده باشد
• چشم دچار خونریزی شود
• اگر جسم خارجی پس از شستشو خارج نشده باشد
• در صورتی که چشم نسبت به نور دچار حساسیت شود
• درد چشم بسیار شدید است و با مسکن‌های معمولی بهبود نمی‌یابد
• در صورت مواجهه با ورود مواد شیمیایی، حشرات، شیشه یا فلزات به چشم حتما به پزشک مراجعه کنید

همواره در نظر داشته باشید که بیشتر اجسام خارجی را می‌توان در مطب پزشک یا اورژانس، بدون بی‌حسی موضعی از چشم خارج کرد. در صورتی که پس از خارج کردن جسم خارجی از چشم علائم زیر مشاهده شد باید فورا به پزشک اورژانس مراجعه کرد:

• وضعیت کلی چشم بدتر شده است.
• یک نقطه کدر روی قرنیه وجود دارد.
• هنوز احساس می‌کنید چیزی در چشم شما وجود دارد.
• بینایی غیرطبیعی است، اشک می‌ریزید یا خیلی پلک می‌زنید.

عوارض طولانی مدت خارج نکردن جسم خارجی از چشم

• اندوفتالمیت: گاهی اوقات، اجسام خارجی داخل چشم می‌توانند باعث اندوفتالمیت شوند. اندوفتالمیت عفونت داخل چشم است.
• آسیب به بینایی: اگر جسم خارجی داخل چشم به قرنیه یا عدسی چشم آسیب برساند، بینایی شما می‌تواند آسیب ببیند یا از بین برود.

توصیه می‌کنیم در صورت نیاز به مراجعه به متخصص، تردید نکنید و در اسرع وقت به دنبال مراقبت‌های پزشکی حرفه‌ای باشید. مرکز تخصصی نور عینک (واقع در شهریار، خیابان ولیعصر، نرسیده به میدان امام خمینی، نبش کوچه شهید ثمری، ساختمان پزشکان فرداد، طبقه اول)، با چشم پزشکان و اپتومتریست‌های باتجربه و متخصص، آماده ارائه انواع معاینات چشم و خدمات پزشکی به شما عزیزان است.

مراقبت‌ های اورژانسی خارج کردن جسم خارجی از چشم

اگر جسم خارجی در چشم فرو رفته و علائم اورژانس چشم دیده شد، مهم ترین اقدام مراجعه به پزشک برای تشخیص و درمان سریع است. این موضوع  می‌تواند به جلوگیری از عفونت و از دست دادن احتمالی بینایی کمک کند. به خصوص در موارد شدید که جسم دارای لبه‌های تیز یا خشن است، یا به اندازه‌ ای بزرگ است که مانع از بستن چشم می‌شود، یا اگر جسم با سرعت زیاد به سمت چشم شما پرتاب شده است، در این موارد یا موارد مشابه خارج کردن جسم خارجی توسط خودتان می‌تواند باعث آسیب جدی به چشم شود. در نتیجه باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. تا قبل از دریافت کمک‌های پزشکی برای جلوگیری از آسیب بیشتر به چشم بهتر است موارد زیر را رعایت کنید:

• حرکت چشم را محدود کنید.
• آن را با یک پارچه یا گاز استریل بپوشانید.

بهبودی پس از خارج کردن جسم خارجی

اگر جسم خارجی را با موفقیت از چشم خود خارج کردید، چشم باید ظرف یک یا دو ساعت بهبود یابد. تا این زمان، هرگونه درد، قرمزی یا اشک‌ریزش قابل توجه باید کاهش یافته باشد. با این حال در برخی موارد سوزش یا ناراحتی خفیف ممکن است برای یک یا دو روز ادامه داشته باشد.

از آنجایی که سلول‌های سطح چشم به سرعت خود را ترمیم می‌کنند؛ خراش قرنیه ناشی از جسم خارجی معمولاً ظرف یک تا سه روز بدون عفونت بهبود می‌یابد. با این حال، اگر جسم خارجی یک تکه خاک، شاخه یا موارد دیگری باشد که حاوی خاک است، احتمال عفونت بیشتر است. اگر علائم شما بهبود نیافت، لازم است با پزشک خود تماس بگیرید.

پیشگیری از ورود اجسام خارجی به چشم

پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. با رعایت چند نکته ساده می‌توانید از ورود اجسام خارجی به چشم جلوگیری کنید، مثلا هنگام انجام فعالیت‌های خطرناک مانند کار در محیط‌های صنعتی، باغبانی و ورزش در فضای باز، از عینک محافظ استفاده کنید. یا اینکه مستقیما در معرض وزش بادهای شدید قرار نگیرید و در صورت لزوم از عینک آفتابی استفاده کنید.  برای جلوگیری از تجمع گرد و غبار و سایر آلودگی‌ها در اطراف چشم، صورت خود را مرتباً بشویید. از مالش چشم‌ها خودداری کنید، زیرا این کار می‌تواند باعث ورود آلودگی و اجسام خارجی به چشم شود.

تمرینات فوق العاده برای تقویت عضلات چشم

توصیه‌ های پایانی برای خارج کردن جسم خارجی از چشم

پیش بینی یا ممانعت از ورود اجسام خارجی به چشم در هنگام انجام امور روزمره کار دشواری است و این اجسام به طرق مختلف ممکن است وارد چشم شوند. نکته مهم این است که با پیروی از توصیه های مناسب و صحیح اقدام به خارج کردن این اجسام کنید.

در صورت عدم موفقیت در منزل و یا مشاهده علائم خطرناکی چون خونریزی چشم، درد و اشک‌ ریزی  بیش از حد لازم است فورا به پزشک مراجعه کرده و اقدامات درمانی مناسب را در سریع ترین زمان ممکن دریافت کنید تا از آسیب های احتمالی پیشگیری شود. فراموش نکنید که سلامت چشمان تان نقش بسیار مهمی در کیفیت زندگی شما دارد.

بهترین روش شست و شو و نگهداری انواع لنز چشم