استانداردهای عینک شامل موارد متعددی می شود که آگاهی از آنها به محافظت بیشتر از چشم ها می انجامد. از آنجایی که عینک یکی از رایج ترین وسایل مصرفی در دنیا است و نقشهای متفاوتی دارد. گاهی به عنوان عینک طبی برای اصلاح دید استفاده می شود و گاهی به عنوان عینک آفتابی برای محافظت از چشم ها در برابر نور خورشید کاربرد دارد. همچنین برای مواردی مانند استفاده ورزشی و تخصصی، عینک ایمنی برای محافظت چشم در محیط های کاری خطرناک هم به کار برده می شود.
اما سوال مهم این است که چگونه مطمئن شویم عینک انتخابی ما واقعا استاندارد و ایمن است؟ پاسخ در استانداردهای بین المللی نهفته است؛ مجموعه قوانینی که کیفیت، مقاومت، سلامت و ایمنی عینک ها را تضمین می کنند. در این مقاله از نور عینک با این استانداردها دقیق تر آشنا می شویم. با ما همراه باشید.
چرا استانداردهای عینک را باید در نظر بگیریم؟
می توان چشم ها را به عنوان حساس ترن عضو بدن معرفی کرد. برای حفظ سلامت آنها باید مراقبت های لازم را انجام داد. خیلی اوقات بر اساس شرایط لازم است از عینک استفاده کنیم؛ عینک طبی، آفتابی، ایمنی و ورزشی و… اما برای استفاده از هر یک از آنها باید استانداردهای لازم را در نظر داشته باشیم تا از چشم ها محافظت کنیم. استانداردها به نوعی «ضمانت کیفیت و ایمنی» هستند که مصرف کننده می تواند به آنها اعتماد کند. استانداردهای عینک تضمین می کنند که:
- دید شفاف و بدون اعوجاج ارائه شود
- لنزها و فریمها در برابر ضربه و فشار مقاوم باشند
- مواد و طراحی عینک با کیفیت و بدون مواد سمی باشند
- در شرایط خاص (کار، آفتاب، ورزش) از چشم محافظت مؤثر انجام شود
بدون رعایت استانداردها، ممکن است لنزها به راحتی خراشیده شوند یا بشکنند. استفاده از عینک های آفتابی غیر استاندارد از چشم در برابر اشعه مضر UV محافظت نمی کند. از طرفی عینک هایی که برای ایمنی هستند در محیط های کاری خطرناک، از آسیب به چشم ها جلوگیری نمی کنند. در ایران، با توجه به شرایط آب و هوایی گرم و خشک، استفاده از عینکهای آفتابی با حفاظت UV استاندارد بیش از پیش ضروری است. این مقاله به شما کمک می کند تا با جزئیات این استانداردها آشنا شوید و در انتخاب عینک طبی یا آفتابی مناسب، تصمیم گیری آگاهانه تری داشته باشید.
استانداردهای عینک ایمنی را بشناسید
یکی از مشهورترین استانداردهای جهانی برای عینک ایمنی و محافظ چشم، استانداردی است که توسط انجمن ملی استانداردهای آمریکا (ANSI) تنظیم شده است. این استاندارد برای عینک های محافظ در محیطهای کاری و خطرناک طراحی شده است. هدف از استفاده آنها این است که از چشم ها در برابر ضربات، ذرات پرتاب شده، پاشیدن مایعات خطرناک، ورود گرد و غبار به چشم ممحافظت کنند. از جمله استاندارد هایی که باید در عینک های ایمنی در نظر گرفته شوند، می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- مقاوم در برابر ضربه های سنگین و سریع
- کیفیت اپتیکال مناسب برای دید بدون اعوجاج
- پوشش مناسب چشم ها و قرارگیری محکم روی صورت
- مقاومت فریم در برابر شکستن، ترک خوردن یا جدا شدن لنز
علاوه بر این موارد، استاندارد Z87+ بهعنوان نسخهای پیشرفتهتر شناخته میشود که علاوه بر الزامات پایه، مقاومت بیشتر در برابر ضربه های سهمگین دارد؛ به طوری که لنزها و فریم ها باید ضربه های پرانرژی را بدون آسیب تحمل کنند. اگر عینکی دارای علامت Z87+ باشد، یعنی مقاومت بیشتری نسبت به ضربه های شدید نسبت به مدل های معمولی Z87 دارد.
در اروپا، استانداردهای دیگری وجود دارد که مخصوص عینک ایمنی، فریم و لنز هستند و معمولا با نشان CE شناخته می شوند، به این معنی که محصول مطابق با قوانین اتحادیه اروپا است.EN 166 استاندارد اصلی برای عینک های محافظ چشم در اروپا است و شامل موارد زیر می شود:
- مقاومت مکانیکی در برابر فشار
- مقاومت در برابر ضربه در سطوح مختلف
- شفافیت و کیفیت اپتیک (برای دید واضح و بدون اعوجاج)
- محافظت در برابر پاشش مایعات خطرناک یا گرد و غبار
- برچسب گذاری دقیق برای نوع محافظت (مثلا مقاومت در برابر ذرات سریع)
اصطلاحEN 166 به طور معمول برای عینک های ایمنی صنعتی استفاده می شود و در مقایسه با استاندارد آمریکایی ANSI، بر کیفیت اپتیک و مشخصات دقیق لنز نیز تمرکز دارد. توصیه می شود برای تهیه عینک های ایمنی حتما استانداردهای لازم را در نظر داشته باشید. زیرا رعایت ایمنی کار مهمترین نکته برای حفظ سلامتی در محیط های کاری صنعتی است.
استانداردهای عدسی عینک
برای عدسیهای عینک طبی و غیر طبی، استانداردهای مختلفی وجود دارد که کیفیت اپتیک، خمیدگی، ضخامت، انتقال نور، شکست نور و مقاومت در برابر خراش و شکست را بررسی میکنند. ISO 14889 و ISO 21987 از جمله استانداردهایی هستند که برای تست ویژگی های لنز به کار می روند. این استانداردها به تولید کنندگان کمک می کنند تا عدسی هایی با شفافیت بالا، اعوجاج کم و کیفیت اپتیک مناسب تولید کنند که برای استفاده روزمره یا طبی اهمیت به سزایی دارد.
توجه به استاندارد فریم عینک ها
فریم یا قاب عینک علاوه بر اینکه باید به جنبه زیبایی آن توجه داشت، نیز استانداردهای خاص خودش را دارد. EN ISO 12870:2025 استاندارد اروپایی طراحی و عملکرد فریم عینک است. از جمله این استانداردها می توان به موارد زیر اشاره کرد که اغلب توصیه می شود برای انتخاب فریم به آنها توجه شود:
- پایداری در دماهای بالا
- عملکرد مکانیکی و استحکام فریم
- آزمون های نگهداری لنز داخل فریم
- کیفیت سطح و مقاومت در برابر خوردگی و تعریق
- مواد سازگار با پوست (برای جلوگیری از حساسیت مثل نیکل)
وقتی فریمی مطابق این استانداردها ساخته شود، نه تنها زیبا و راحت است، بلکه در استفاده طولانی مدت نیز از چشم و پوست اطراف آن محافظت می کند. سعی کنی حین خرید عینک به استاندارد بودن فریم آن هم توجه داشته باشید تا کاربری راحت تری را از آن کسب کنید.
استانداردهای عینک آفتابی برای حفاظت از چشم در برابر اشعه UV
خیلی از مواقع برای خرید عینک آفتابی فقط به زیبایی آن توجه می کنیم. اما باید در نظر داشته باشیم که بیشتر زمانی که در فضاهای باز و در معرض نور آفتاب هستیم، صرفا داشتن عینک آفتابی نکته مهمی نیست. بلکه استفاده از عینک آفتابی استاندارد که از چشم در برابر اشعه مضر UV محافظت می کند اهمیت به سزایی دارد. برخی استانداردهای مرتبط با عینک های آفتابی شامل موارد زیر می شوند:
- تعیین میزان عبور نور
- فیلتر کردن اشعه های UV
- یکپارچگی لنز و مقاومت در برابر ضربههای سبک
در بسیاری از بازارها (از جمله اروپا)، نشان CE روی عینک آفتابی به معنی رعایت استاندارد ISO 12312-1 است. همچنین در آمریکا استاندارد ANSI Z80.3 برای عینک آفتابی وجود دارد که شامل محافظت UV، شفافیت نوری و مقاومت در برابر ضربه است که می توان آن را هنگام خرید بررسی کرد.
استانداردهای عینک های ورزشی
برای عینک های مخصوص ورزش به ویژه برای ورزش هایی که خطر برخورد اشیا سریع وجود دارد، مانند دوچرخه سواری یا اسکی، استانداردهای متفاوتی در نظر گرفته شده است. از جمله این استانداردها بسته به کاربرد و فعالیت ورزشی می توان به گزینه های زیر اشاره کرد:
- ثبات لنز
- مقاومت ضربه
- پوشش جانبی مناسب
- توجه به وزن عینک
اما باید توجه داشته باشید که با توجه به نوع ورزش ممکن است استانداردهای متفاوتی برای عینک تنظیم شده باشد. مثلا برای عینک اسکی روی برف بهتر است عینکی تهیه کنید که از انعکاس نور از سطح برف هم جلوگیری می کند. اما این موضوع برای عینک های شنا صدق نمی کند و توجه به این نکته اهمیت چندانی ندارد. پس در حین خرید با توجه به رشته ورزشی، استانداردهای مربوطه را در نظر داشته باشید.
استانداردهای محافظت لیزری
اگر در زمینه حرفه ای مثل لیزر درمانی، تولید یا تحقیق فعال هستید، استانداردهایی مانند EN 207 یا نسخه های جدیدتر مانند ISO 19818:2021 تعریف می شود که لنزها باید نور لیزر با طول موج مشخص را جذب کنند و در برابر برخورد مستقیم پرتو مقاومت داشته باشند.
چگونه بفهمیم عینک استاندارد است؟
وقتی قصد خرید عینک دارید، به این موارد روی بسته بندی و خود عینک توجه کنید. اغلب اطلاعات مهمی در این قسمت ها درج می شود که به شما در خرید استانداردتر کمک می کند. علائم استانداردی که برای عینک به کار می روند، موارد متعددی را پوشش می دهد. همانطور که بیان شدZ87 یا Z87+ برای ایمنی کار است و در اروپا EN 166 به حفاظت چشم مربوط می شود.
CE انطباق با استانداردهای اروپا را مطرح می کند. ANSI Z80.3 و ISO 12312-1 مربوط به عینک آفتابی هستند. در فریم هاISO 12870 برای استاندارد بودن درج می شود. همچنینISO/EN برای عدسی و مواد قاب عنوان می شود. در عینک های آفتابی عبارت UV400 معمولاً نشان دهنده فیلتر کردن ۱۰۰٪ اشعه های مضر UV است.
جمع بندی نهایی استانداردهای عینک
انتخاب عینک استاندارد فقط مربوط به زیبایی یا مد نیست. سلامت چشم و محافظت طولانی مدت چشم در برابر آسیب های نور، ضربه و عوامل محیطی اهمیت دارد. استانداردها دقیقاً این اطمینان را به ما می دهند. اگر عینکی این استانداردهای لازم را داشته باشد، یعنی در برابر خطرات روزمره و تخصصی مقاوم است و کیفیت بصری و دید مناسبی ارائه می دهد.
همچنین چشم ها را از اشعه های مضر محافظت می کند و در برابر فشارهای فیزیکی و محیطی دوام می آورد. بنابراین در انتخاب عینک چه طبی، چه آفتابی، چه ایمنی و… به استانداردها و علائمی که روی محصول درج شده است دقت کنید تا بهترین و ایمن ترین انتخاب را داشته باشید.